دانلود پایان نامه

4 اختلالات وابسته به مواد به دو دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از :

1) سوء استفاده از مواد

2) وابستگی به مواد

2-3-4-1 سوء استفاده از مواد

طبق DSM-IV-TR سوءاستفاده از مواد را به وجود حداقل یک علامت ویژه نشان می‌دهد و آن اینکه مصرف مواد با زندگی شخص تداخل کرده باشد. همچنین روز به روز بر اثرات منفی آن بر جسم و روان و عملکرد اجتماعی و شغلی مصرف‌کننده ماده مذکور افزوده می‌شود.

2-3-4-2 وابستگی به مواد

براساس سیستم DSM-IV-TR برای تشخیص وابستگی به مواد وجود حداقل سه نشان از هفت نشان مرضی اصلی ضروری است نشانه‌های بالینی اصلی برای تشخیص وابستگی به مواد به شرح زیر است:

الگوی غیر انطباقی سوء مصرف مواد که موجب تخریب و آسیب بالینی می‌شود و با سه نشانه از مجموع نشانه‌های زیر در طی 12 ماه تظاهر می‌کند :

1) تحمل (Tolerance)

2) ترک یا (with drawal)

3) اغلب اوقات مواد بیشتر از میزان و زمان مورد انتظار مصرف شود

5) اختصاص مدت زمان زیادی برای به دست آوردن مواد و مصرف آن

6) کنارگذاشتن و یا کاهش فعالیت‌های مهم اجتماعی، شغلی یا تفریحی به علت سوء مصرف مواد

7) با وجود آگاهی و علم نسبت به بروز و یا تشدید مشکلات جسمی یا روانی ناشی از سوء مصرف مواد، شخص مواد را به صورت مستمر مورد استفاده قرار می‌دهد(انجمن روان پزشکی آمریکا، 2000).

تشخیص سوءاستفاده از مواد از وابستگی به مواد متفاوت است در سوءاستفاده از مواد، به تعداد کمتری از ملاک‌های تشخیصی نیازمندیم، اما در تشخیص وابستگی به مواد ملاک‌های ((تحمل)) و ((علایم قطع دارو))و(( ترک)) برای تشخیص ضروری می‌باشند.

2-3-5 انواع وابستگی به مواد

وابستگی به مواد ،عبارتست از الگوهای رفتاری که کنترل آسیب‌دیده بر مصرف مواد، مصرف مداوم یا فزاینده ای که مواد را به رغم دانستن این موضوع که آن ماده زندگی فرد را از هم می‌پاشد، ارائه می‌دهد.وابستگی به مواد همچنین به صورت میل مزمن یا پوشش‌های ناموفق برای ترک یا کنترل مصرف یک ماده و جهت‌گیری زندگی فرد به سوی تهیه و مصرف آن ماده نیز  شناخته شده است (داجن  ، 2000،به نقل ازثریا اسلام دوست،1389).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مفهوم سمبول :پایان نامه درباره روانشناسی

اشکال وابستگی به مواد عبارتند از:

الف) وابستگی فیزیولوژیکی یا جسمانی

ب) وابستگی روانی

2-3-5-1 وابستگی جسمانی

وابستگی جسمانی عبارتست از یک تغییر سازشی یا انطباقی که در سیستم بیولوژیکی فرد ایجاد می‌شود و تظاهرات جسمانی آن تنها پس از قطع مصرف دارو یا مصرف آنتاگونیست آن ظاهر شده و علایم سندرم محرومیت را ایجاد می‌کند .

درجه وابستگی تنها با توجه به شدت علایم ناشی از سندرم محرومیت قابل اندازه‌گیری است. درواقع شدت علائم، زمان شروع و خاتمه ی آن‌ها به نوع دارو و نیمه عمر بیولوژیکی آن، دوز مصرفی، تعداد دفعات مصرف، سابقه مصرف، میزان سلامتی و ویژگی‌های فردی شخص مصرف‌کننده بستگی دارد(کاپلان و سادوک،2000).

2-3-5-2 وابستگی روانی

وابستگی روانی که خوگیری هم گفته می‌شود با میل شدید متناوب یا مستمر برای مصرف مواد به منظور اجتناب از حالت ملال مشخص می‌شود (همان منبع).

به‌عبارت‌دیگر وابستگی روانی نوعی وابستگی به الگوی رفتاری شاخص سوءمصرف دارو اشاره دارد.

ابعاد وابستگی روانی شامل رفتار جستجوگرانه یا اجبار درونی در جهت جستجوی دارو و تظاهر رفتارهای خاص برای به دست آوردن ماده می‌باشد.

در وابستگی‌های روانی، ادامه وابستگی و مصرف مواد با حالت اجبار همراه است و نشانه‌های کمبود بسیار شدید می‌باشند.

آثار روانی و خلقی شامل پیدایش حالت نشاط، بی‌اعتنایی نسبت به محرک‌ها و آرامش ناشی از مصرف مواد بویژه به‌صورت وریدی می‌باشد (کاتزونگ، 1996به نقل از ثریا اسلام دوست،1389).

وابستگی روان شناختی ممکن است در غیاب وابستگی فیزیولوژیایی رخ بدهد، مانند مصرف مواد توهم زا که بیشتر وابستگی روانی ایجاد می‌کند تا وابستگی جسمانی.

دانلود پایان نامه