دانلود پایان نامه

راهبردهای شناختی1][

به هرگونه رفتار ، اندیشه یا عمل گفته می شود که یادگیرنده در ضمن یادگیری، مورد استفاده قرار می دهد و هدف آن کمک به فراگیری، سازماندهی و ذخیره سازی دانش ها و مهارت ها و نیز سهولت بهره برداری از آن ها در آینده است.

بطور کلی راهبردهای شناختی به ما کمک می کند تا اطلاعات تازه را برای ترکیب با اطلاعات قبلا آموخته شده و ذخیره سازی آن ها در حافظه دراز مدت آماده کنیم و در حقیقت می توان گفت که ابزارهای یادگیری هستند. و این ابزارها عبارتند از :

1 ) تکرار و مرور

1-1- تکرار و مرور ویژه موضوع های ساده غیر معنی دار

الف- بخش به بخش حفظ کردن مطالب

ب- مکرر خوانی

ج- مطالعه با فاصله

د- مکرر نویسی

ه- تکرار یک مطلب مهم برای خود با صدای بلند یا آهسته

و- تکرار اصطلاحات مهم و کلیدی

1-2- تکرار و مرور ویژه موضوع های پیچیده معنی دار

الف- انتخاب نکات مهم و کلیدی

ب- خط کشیدن در زیر مطالب مهم

ج- علامت گذاری و حاشیه نویسی

د- رونویسی و کپی کردن

 

2 ) بسط و گسترش[2] معنایی

2-1- بسط و گسترش معنایی ویژه موضوع های ساده غیرمعنی دار

الف- استفاده از واسطه ها

ب- تصویر سازی

ج- روش مکان ها

د- کلمه به کلمه

ه- سر واژه ها

2-2- بسط و گسترش معنایی ویژه موضوع های پیچیده معنی دار

الف- یادداشت برداری

ب- قیاس گری

ج- خلاصه کردن به زبان خود

د- تشریح و تحلیل روابط

 

3 ) سازماندهی

3-1- سازماندهی ویژه مطالب ساده غیر معنی دار

الف- دسته بندی اطلاعات جدید

3-2- سازماندهی ویژه مطالب پیچیده معنی دار

الف- تهیه سرفصل های یک کتاب درسی

ب- تهیه متن به شکل طرح یا نقشه

ج- استفاده از نمودار درختی

د- استفاده از نمودار چرخشی برای تشریح یک فرایند

تکرار یا مرور

گفتن یک مطلب برای خود با صدای بلند یا آهسته را تکرار یا مرور گویند. این راهبرد ما را در کوشش برای انتقال اطلاعات به حافظه درازمدت کمک می کند. مثل زمانی که با تکرار پشت سر هم، یک شماره تلفن را حفظ می کنیم.

 

تکرار ویژه موضوعات ساده

معمولا راهبرد و روش یادگیری موضوعات ساده و غیر معنی دار ، روش حفظ طوطی وار است که بطور عمده بر تکرار و مرور استوار است. مطالب غیر معنی دار به مطالبی گفته می شود که ذاتا معنی دار نیستند اما برای مطالب معنی دار ، پایه و چارچوب به حساب می آیند. مانند اعداد 1 تا 10 .

یکی از راههای به یاد سپردن مطالب غیر معنی دار ، بخش به بخش حفظ کردن آن هاست. در این روش مقدار زیادی از این اطلاعات مانند جدول ضرب یا جدول علائم عناصر شیمیایی به چند بخش تقسیم و به نوبت آموخته می شوند.

راه دیگر ، حفظ اطلاعات تمرین، بصورت پراکنده یا با فاصله است. در این روش یادگیرنده به جای حفظ همه ی مطالب، وقتش را تنظیم کرده و چندین بار اطلاعات را مرور می کند.

تکرار ویژه موضوعات پیچیده

این راهبرد به یادگیرنده کمک می کند تا توجه خود را به اندیشه های اصلی، نکات مهم و قسمت های عمده مطالب متمرکز کند. مثلا در خواندن یک مطلب، با مرور حاشیه نویسی و خط کشیدن در زیر مطالب بهتر می توان عمل کرد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد روانشناسی: بررسی تأثیر آموزش راهبردهای حل مسأله در پیشرفت ریاضی و بهبود نگرش نسبت به درس ریاضیات در دانش‌آموزان- قسمت 2

بسط یا گسترش معنایی

در این روش یادگیرنده به کمک راهبرد گسترش، بین آن چه از قبل می دانسته و آن چه قصد یادگیری اش را دارد، پل ارتباطی ایجاد می کند. این کار از راه افزودن جزئیات بیشتر به مطلب تازه، خلق مثال ها و مواردی برای ایجاد تداعی انجام می شود.

یادگیری جفت های متداعی، اثربخشی واسطه ها را به اثبات رسانده اند. بطور مثال، به آزمودنی جفت های کلماتی مانند شانه، لیوان، پا ، صندلی داده می شود. که آزمودنی باید با دیدن یا شنیدن کلمه اول(محرک)، کلمه بعدی را به یاد بیاورد(مثلا شانه در لیوان است، او پایش را بر صندلی گذاشت).

یکی از راههای دیگر تصویر سازی ذهنی است. یعنی برقراری ارتباط معنی دار بین مطالب از طریق ایجاد یک رابطه ذهنی بین آن ها . بطور مثال اگر یادگیرنده بخواهد به خاطر بسپارد که گوجه فرنگی از میوه جات است می تواند یک تصویر برای خود بسازد شامل یک سبد از میوه های مختلف که گوجه فرنگی نیز در میان آن هاست.

روش دیگر کلمه به کلمه، در این روش با استفاده از یک کلمه آشنا دو کلمه به هم ربط داده و بطور معنی دار به حافظه سپرده می شود. به عنوان مثال اگر یادگیرنده بخواهد کلمه bill به معنای قبض آب، برق و … را بیاموزد، می تواند یک بیل را که در آن صورتحساب قرار دارد مجسم کند.

سرواژه ها نیز روشی است که بین ماده های اطلاعاتی نوعی ارتباط ایجاد می شود و یادگیری و یادآوری آن ماده ها آسان تر می گردد. مانند کلمه نهاجا که از حروف اول « نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران » است.

یادداشت برداری یعنی انتخاب و ثبت نکات مهم و کلیدی یک مطلب شنیداری از جمله توضیحات شفاهی معلم هنگام آموزش دادن . به گونه ای که بعدا و سر فرصت بتوان مطالب یادداشت برداری شده را مرور و بازنگری کرد.

در قیاس گری، یادگیرنده با استفاده از شباهت بین امور مختلف ، آن ها را یاد می گیرد. مثل تشبیه ذهن به کامپیوتر و کار قلب به تلمبه .

 

سازماندهی

ساده ترین شکل سازماندهی این است که اطلاعات در دسته هایی قرار گیرد تا آسان تر یاد گرفته شود و راحت تر به یاد آید.

دسته بندی روشی است که در واقع از مقدار اطلاعاتی که قرار است یاد گرفته شود کم نمی شود بلکه از راه تقطیع، ماده های اطلاعاتی محدود می شود.

برای تهیه سرفصل های یک کتاب درسی باید اندیشه های اصلی و فرعی را بطور مختصر و با استفاده از کلمات و عبارات مهم به دنبال هم نوشته شود.

در تبدیل متن به طرح یا نقشه، یادگیرنده ابتدا اندیشه یا مفهوم اصلی متن را مشخص می کند. بعد اندیشه ها یا مفاهیم فرعی وابسته به مفهوم اصلی را مشخص می کند و سپس این اندیشه های فرعی را به مفهوم اصلی وصل می کند.

[1] مطالب این بخش برگرفته از منبع سیف، علی اکبر(1387)روانشناسی پرورشی نوین( روانشناسی یادگیری و آموزش) تهران : انتشارات آگاه(ویرایش ششم) است.

 

[2] elaboration

دانلود پایان نامه