دانلود پایان نامه

راه­های ارتقاء تاب آوری

تاب آوری به زبان خیلی ساده یعنی اینکه فرد در یک محیط پر از آسیب زندگی کند اما از بیشتر آن­ها سربلند و سالم بیرون بیاید. اما منظور این نیست که تاب آوری فقط مربوط به دوره کودکی است. هر کسی در طول زندگی اش ـ حتی تا سالمندی ـ می­تواند تاب آوری را از تجربه­هایش بیاموزد و حتی میزان تاب آوری­اش بالا و پایین برود. به طور کلی می­توان براساس ویژگی افراد تاب آور، راهکارهای رسیدن به آن را ارائه داد ( نیایش، 1390):

 

2-3-7-1 مهارت در حل مساله

تاب آورها ذهنیتی تحلیلی ـ انتقادی نسبت به توانایی­های خودشان و شرایط موجود دارند، در مقابل شرایط مختلف انعطاف­ پذیرند و تخیل شگفت انگیزی درباره راه حل­هایی که احتمالی به ذهنشان می­رسد، دارند. جهت پرورش این مهارت کافی است که ذهن خود را مرتب کرد و یک الگوی منظم را برای همه مشکلات در نظر داشته گرفت. این الگو 5 مرحله­ای است:

الف- تعریف دقیق مشکل یا مشکلات: یعنی اینکه دقیقاً بدانید مشکلات فعلی شما چه چیزهایی هستند و بتوانید هر کدام رادر یک سطر توضیح دهید.

ب- اولویت­بندی مشکلات: اینکه بدانید کدام مشکلات مهم­تر یا فوری­تر هستند و باید تا دیر نشده فکری به حالش بکنید و کدام مشکل­ها مزمن­تر یا بی اهمیت­تر هستند. برای امتحان می­توانید فعلاً مهم­ترین مشکل را در نظر داشته باشید.

ج- بارش فکری برای حل مشکل: یعنی بنشینید و فکر کنید و هر راه حلی رابه ذهنتان می­رسد یادداشت کنید. از احمقانه­ترین و خنده­دارترین گرفته تا معقول­ترین راه حل­ها، همه را فهرست کنید.

د- اولویت­بندی راه حل­ها: یعنی بنشینید به راه حل­هایی که دارید امتیاز مثبت و منفی بدهید وآن­ها را براساس بیشترین نمره­ای که می­گیرند، اولویت­بندی کنید.

ه- اجرای راه حل­ها و بازبینی: حالا وقت عمل است. راه حلی که بیشترین نمره را گرفته عملاً قابل اجرا است.

 

2-3-7-2 کفایت اجتماعی

کسانی که تاب آوری بالایی دارند مهارت­های ارتباط با دیگران را خیلی خوب بلدند. آن­ها می­توانند در شرایط سخت هم شوخ­طبعی خودشان را حفظ کنند، می­توانند با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ ضمن اینکه این گونه آدم­ها می­توانند سنگ صبور خوبی باشند. کفایت اجتماعی تمام مهارت­هایی را که یک طوری به ارتباط داشتن با دیگران ربط داشته باشد در بر­می­گیرد.

الف. شوخ طبع باشید: البته تاب آورها حتماً می­دانند که همه سبک­های شوخ طبعی مشکل را حل نمی­کنند. شوخ طبعی پر­خاشگرانه و خود شکنانه اوضاع را بدتر می­کند و شوخ طبعی خودار زنده­ساز (حفظ روحیه در مقابل مشکلات با نگاه شوخ طبعانه) و پیوند دهنده است که باید آن را پرورش داد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   روابط خانوادگی و اهمیت آن در رشد عاطفی /پایان نامه خود کنترلی و عملکرد خانواده و سازگاری اجتماعی- قسمت 2

ب. خوب گوش دهید: فردی که فعالانه گوش می­دهد انگیزه گوش دادن دارد یعنی مایل است حرف­های دیگران را گوش دهد به حرف­های دیگران توجه می­کند و با تمام وجود به آن­ها گوش می­دهد. همدلی می کند؛ یعنی دوست دارد دقیقاً بداند طرف مقابل چه احساسی دارد تا در احساسش شریک شود و انعطاف پذیر است؛ یعنی می­داند در مقابل افراد متفاوت و در موقعیت­های مختلف چطور برخورد کند.

ج. ازحمایت اجتماعی استفاده کنید: تاب آورها از دوستان و آشنایانشان موقع رو به رو شدن با مشکلات استفاده می­کنند. شما هم اگر بخواهید مثل آن­ها باشید باید خودخواهی­تان را کنار بگذارید و کمک بخواهید.

 

2-3-7-3 نگاه رو به آینده

تاب آورها اسیر گذشته خودشان نیستند. آن­ها نگاه مثبتی به آینده دارند. آن­ها خوش بینند، برای آینده­شان هدف و برنامه دارند و زندگی برایشان معنا داراست. آن­ها برای رسیدن به این آینده در بیشتر موارد هم انگیزه دارند و هم انرژی. در نتیجه این ویژگی­ها سیر زندگی آدم­های تاب آور صعودی است نه نزولی. آن­ها اهل پسرفت نیستند و اگر باشند بعد از پسرفت­های احتمالی پیشرفت­های سریع­تری دارند. برای پرورش دادن آینده­گرایی باید چندین مهارت در فرد پرورش یابد. از جمله این مهارت­ها که باید در فرد پرورش یابد می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف. هدف را دقیق انتخاب کردن. هدف­های دقیق؛ هدف­های کوچک، کوتاه مدت، دقیق، واقع­گرایانه و در عین حال چالش برانگیزند.

ب. بامعنا بودن: تأملات فلسفی داشتن و یافتن معنای زندگی.

ج. با انگیزه بودن: هر علتی که سبب ایجاد بی­انگیزگی در فرد می­شود را باید شناسایی نموده و آن را از بین برد.

 

2-3-7-4 نقش والدین

والدین می­توانند کفه ترازو را از سمت خطر به سوی تاب آوری سنگین کنند. چنین والدینی در واقع افراد خردمند و قابل اعتمادی هستند که سه دسته از عوامل محافظتی را به کار می­برند:

الف) روابط مهربانانه شامل: حمایت عاشقانه و بی­چشم داشت از نوجوان، احترام، دل سوزی

ب) انتظارات بالا شامل: باور داشتن به تاب آوری ذاتی فرزندان و ظرفیت خود اصلاح­گری او، به چالش کشاندن فرزندان، همراه با حمایتگری، ارائه راهنمایی ساختار یافته، همراه با آزادی لازم برای خطرپذیری، تمرکز بر توانمندی­های فرزندان

ج) فرصت­هایی برای مشارکت شامل: فراهم سازی فرایندهای متعامل گروهی، فراهم سازی تفکر انتقادی، گفتگو و بازخورد، مسئولیت پذیری، دعوت از فرزندان برای آفرینش و تدوین مقررات منزل، روش مطالعه، مشارکت فرزندان (نه کنترل آنان) در طراحی و اجرای بر نامه­های خانوادگی، تجربه تسلط و چیرگی (افزایش احساس خودکارآمدی)، فرصت ابراز و بیان خلاقانه، فراهم سازی فرصت­هایی برای یاری رساندن به دیگران.

دانلود پایان نامه